Sizin de mi başınız dönüyor?

Baş dönmesi, hayatın herhangi bir döneminde birtakım nedenler sonucu oluşan bir durumdur. Burada yaş faktörü önemlidir. Kişinin geçirdiği veya geçirmekte olduğu hastalıklar ve travmalar söz konusudur.

Dr. Hasan İnsel

Çocuklarda oluşan baş dönmelerinde ilk bakılacak olan beyin ve beyincikle ilgili bir sorun olup olmadığıdır. Ayrıca çocukta görmeyle ilgili problemlerin de varolup olmadığı dikkatle takip edilmelidir. Anne, baba ve yakınlarında bu tür şikayeti olanlar varsa çocukların da onları yansılayabileceği unutulmamalıdır.

Geçirilen kafa travmaları ve bunların sonucunda oluşabilecek beyinle ilgili sorunlarda da baş dönmeleri olabilir.
Belli bir yaşın üstünde oluşan baş dönmelerinde (30 - 40 yaş üzeri) altta yatan ciddi bir hastalık tablosu yok ise üç konu ciddi incelenmelidir:

1. Hastanın kulaklarıyla ilgili herhangi bir sorun var mı?
2. Beyin ve beyni besleyen damarlarla ilgili bir sorun var mı?
3. Hastada görme bozukluğu var mı? (özellikle astigmat)

Kulaktan kaynaklanan baş dönmelerinde kulaktaki kristallerin yer değiştirmesi önemli rol oynar. Beyin ve beyni besleyen damarlarda herhangi bir sorun olup olmadığını özellikle iyi bir nörolojik muayene ve yanında yapılacak beyin ‘emar’ı (MR), ayrıca beyni besleyen damarın incelmesi ‘karotis vertebral arter doppler’i sonucunda aydınlatılması mümkün olabilir.
Beyinde ise sadece kanama ve tıkanmayla ilgili sonuçların değerlendirilmesi gerekir. Beyin ve beyincik dokusunda aynen kalp adalelerinde olduğu gibi iskemik odaklar ve enfarktüs alanları görülebilir. Bunlar da oluştukları yere göre baş dönmesine neden olabilir.
Görme bozukluklarında da özellikle astigmatı olanlarda baş dönmesi görülebilir.

BOYUNDAKİ OMURLARIMIZ KİREÇLENİRSE BAŞIMIZ DÖNEBİLİR
Boyundaki omurların kireçlenmesine bağlı olan ve bizim “Vertebra- basiller Sendromu” dediğimiz boyun kireçlenmeleri de baş dönmesinin nedenlerinden biri olabilir. Baş dönmesi olanlar şuna çok dikkat etmek durumundadır: Bu dönme, sadece başın hareketli olduğu zaman mı meydana geliyor, yoksa istirahat halinde de oluyor mu? Sabah yataktan kalkarken oluşan baş dönmelerinde hasta yataktan hızlı kalkmamaya dikkat etmelidir. Yataktan daha yavaş kalkmalıdır. İleri yaşlarda hastalarda baş dönmeleri varsa, hastanın yatağının yakınlarına sorunlara neden olabilecek eşyalar koymaktan kaçınılmalıdır. Yine hastaların günlük yaşamlarında ihtiyaçlarını giderecekleri banyoların, onlara kolaylık sağlayacak şekilde düzenlenmesi gerikir. Ve bu işlemi yapmasına yardımcı olmaken doğru olanıdır.

Hangi hastalıklar baş dönmesine yol açabilir?
-Bazen hiçbir nedene bağlı olmayan baş dönmeleri de olabilir.
-Kansızlık şikayeti yaşayanlarda (anemiklerde) baş dönmeleri olabilir. Bunlarda da yapılması gereken, kansızlığın nedeninin ciddi bir biçimde araştırılıp neden kaynaklandığını bulup ona göre tedbirlerin alınmasıdır.
-Beyindeki sıvı fazlalığı (hidrosefali) olan hastalarda da baş dönmesi olabilir. Bu kişilerin özellikle günlük yaşamlarında araç kullanırken çok dikkatli olmaları gerekir.
-Diyabetiklerde ani şeker yükselmesi ve düşmesinde baş dönmeleri görülebilir. Bunun tespit edilebilmesi, o anda kanda şeker seviyelerinin ölçülmesiyle mümkündür.
-Hipertansiyonu olan hastalarda da tansiyonun aniden yükselip düşmesi de baş dönmelerine neden olabilir. Bunu tespit etmek de baş dönmesi olduğu zaman tansiyonun ölçülmesi ile mümkündür.

VERTİGO CİDDİYE ALINMALI
Baş dönmesi olduğu zaman olayı basite indirgemeyin. Bunun altında yatan nedeni tam olarak tespit etmeye çalışın ve bu soruna yönelik tedaviyi uygulayın. Çünkü baş dönmeleri insanların günlük yaşam kalitelerini önemli ölçüde etkiler, bir başkasına muhtaç hale getirebilir.
Bu sorunları yaşayıp da kimseyle paylaşmayan kişiler var. Bunlar da tavsiyemi umursamayarak bu sorunu çözmeyecekler. İleride daha büyük sorunlarla karşılaşmaları için devam eden baş dönmeleri varsa zamanında bunun tedbirini almalılar. Neden kaynaklandığını bulmalılar.
Bir de hastanın kendisinin ya da çevresinin hareket ettiği şekilde algılanan bir halüsinasyon var. Rahatsızlığa bulantı, kusma ve kulak çınlaması da eşlik edebilir. Buna da ‘vertigo’ diyoruz. Burada gözler kapatılınca denge bozukluğu oluyorsa bu bulgu vertigo teşhisi için çok önemlidir. Genellikle yaşlılarda yüksek ateşle seyreden bir enfeksiyon sonucunda vertigo oluşabilir.
Her zaman dile getirdiğim gibi vücuttan gelen sinyalleri ve işaretleri gözardı etmeyin. Bu sinyaller ve işaretler mükemmel bir yapıdan gelmektedir. O açıdan durumu görmezden gelmek yanlıştır. Ciddiye almak gerekir. Bu basit bulgular yarın daha büyük sorunların habercisi olabilir.

Milliyet

Zehirlenmelerde ilkyardım

Zehirli maddelerin vücuda girmesi sonucu ortaya çıkan duruma zehirlenme denir.

Zehirlenme değişik şekillerde gerçekleşebilir;

Ağız yolu ile zehirlenmeler
Gıda zehirlenmeleri
İlaçlarla olan zehirlenmeler
Kimyasal madde ile zehirlenmeler
Alkol zehirlenmesi

Solunum yolu ile zehirlenmeler
Karbonmonoksit zehirlenmeleri
Diğer zehirli gazlarla olan zehirlenmeler

Deri yolu ile zehirlenmeler
Zehirli gazların neden olduğu zehirlenmeler
Böcek öldürücü ilaçlarla olan zehirlenmeler
Diğer kimyasal maddelerle olan zehirlenmeler

Zehirlenmenin belirtileri

Ağızda yanma, özel tat, yutkunma zorluğu, bulantı, kusma, karın ağrısı, karın krampı, ishal, halsizlik, baş ağrısı, baş dönmesi ve terleme,

Bilinçte değişik derecelerde bozukluk,
Solunum ve dolaşımda değişik derecelerde bozukluk, hatta durma,

Önemli durumlarda idrar miktarı azlığı hatta hiç idrara çıkamama,
Görmede bozukluk, nabızda zayıflama, gözbebeklerinde küçülme, kan basıncında düşme ve havaleler olabilir.

Hastanın bilinci yerinde ise;
Mümkün olduğu kadar çabuk tıbbi yardım istenmelidir. 112 aranarak ambulans istenir. Zehirlenmenin nedeni biliniyorsa, haber verirken belirtilir. Ayrıca Zehirlenmelerde Başvurulacak Danışma Merkezi de aranabilir.
Tıbbi yardım ulaşana kadar hasta yalnız bırakılmamalıdır
Kusturarak mide içindekilerin boşaltılması sağlanmalıdır

Hastanın bilinci kaybolmuş ise;
Hasta yan yatırılır
Baş ve boynu arkaya çevrilir, soluk yolu açılır
Alt çene ve dil öne çekilir
Gerekirse ağızdan ağza yapay solunum yapılır
Kalp durmuş ise kalp masajı uygulanır
Hasta hastaneye götürülür

Zehirli mantar, tütün ve zehirli bitkiler ile gerçekleşen zehirlenmelerde ilkyardım

Hastaya bol su içirilir
Zehirlenen kişi ağzına parmak sokularak kusturulmaya çalışılır. Hastanın boğazının yaralanmasına önlem olarak önce uzun tırnak kesilmelidir
Kusarak çıkarılanlar sayılır. Birlikte hastaneye götürülür, böylece zehrin cinsi saptanabilir
Zehirli gıda alındıktan sonra 3-4 saat geçmiş ise müshil verilerek dışarı atılması sağlanır
İki üç yemek kaşığı tıbbi kömür bir bardak su içinde karıştırılarak hastaya içirilir. Tıbbi kömür zehirleri bünyesinde tutacaktır
Hastanın şoka girmesi önlenir
Hastaneye götürülür

Dikkat!!! Genel kural olarak zehirlenen kişi kusturulmamalıdır! Bu kuralı bozan tek istisna zehirlenen kişinin bilincinin yerinde olması ve kısa bir süre önce ilaç içiminin gerçekleşmiş olmasıdır
Not: Sivil Savunma Genel Müdürlüğü’nün sitesinden faydalanılmıştır.

Ezilmelerde ilkyardım

Vücudun bir yerine örneğin kol ya da bacağa ağır bir cisim düştüğü ya da çarptığı zaman deri ve altındaki dokular kaslar ezilir. Yırtılabilir, kanama şişlik olur.

Ezilen bölgeye elastik sargı sarılarak, yüksekte tutulması sağlanır

Ezilen bölgeye havluya sarılı buz uygulanır

Ezilen bölge dinlendirilir
Not: Sivil Savunma Genel Müdürlüğü’nün sitesinden faydalanılmıştır.

Burkulmalarda ilkyardım

Bir eklemin etrafındaki bağların, eklem kapsülü ve diğer yumuşak doku yapılarını; eklemin normal hareket genişliğinin ötesinde zorlanmasına burkulma denir.

Eklemde şişlik, ağrı, morluk olur. Bu yapılar normalden fazla gerilebilir. Hatta yırtılabilir. Hareketler ağrılıdır. Burkulmuş eklem hareket ettirilmemelidir

Eklem üzerine yarım saat havluya sarılı buz torbası konulmalıdır
Burkulmuş ayağın üzerine basılmamalıdır. Koltuk değneği kullanılarak hareket edilir

Burkulmuş ayağın altına 4-5 yastık konularak kalp seviyesinin üzerine kaldırılır. Burkulmuş bölge sarkıtılmamalıdır. Bu durumu şişliğe, kanamaya ve ağrıya neden olabilir

Burkulma kolda ise, kol kalp seviyesi üzerinde olacak şekilde tülbent ile boyuna asılmalıdır

Kesinlikle sıcak havlu ya da termofor uygulanmamalıdır, bu şişliğin artmasına yol açar

Burkulmuş bölge ovulmamalıdır, dinlendirilmelidir

Burkulmuş bölge, elastik sargı ile sıkmayacak şekilde sarılır

Parmaklar oynatılarak kaslar çalıştırılır. Böylece kasların pompalayıcı etkisi ile şişliğin azalmasına çalışılır

Her burkulmanın altından bir kırık ya da eklem bağı yırtığı çıkabileceği unutulmamalıdır

Yaralı en yakın sağlık merkezine götürülür

Not: Sivil Savunma Genel Müdürlüğü’nün sitesinden faydalanılmıştır.

Çıkıklarda ilkyardım

Bir eklemi oluşturan kemiklerden bir veya hepsinin birbiri üzerinde yer değiştirerek normal eklem ilişkisinin değişmesine çıkık denir.

Çıkık ile eklem kapsülü denen eklemi çevreleyen zar bağları da yırtılabilir. Bu ise sık sık çıkıklara, burkulmalara yol açar. Çıkık olan eklemde ağrı, şişlik, hareket sınırlılığı vardır. Çıkık eklemi bükme ile eklemin tekrar eski çıkık durumuna geldiği görülür.

Çıkık olan eklem yerine koymaya çalışılmamalıdır

Kırıkta olduğu gibi çıkık eklem bir şekilde tespit edilir

Çıkıktan şüphelenildiği zaman eklemdeki ve onun yanındaki kemiklerde kırığın, eklem bağında yırtığın da olabileceği unutulmamalıdır

Çıkık eklem üzerinde yarım saat süresince havluya sarılı buz torbası bekletilmelidir

Çıkık bölge kalp seviyesinin üzerinde tutulmalıdır

Yaralı en yakın sağlık merkezine götürülmelidir

Not: Sivil Savunma Genel Müdürlüğü’nün sitesinden faydalanılmıştır.

Kırıklarda ilkyardım

Herhangi bir kuvvet zoru ile kemik bütünlüğünün bozulmasına kırık denir. Açık kırık ve kapalı kırık olarak iki çeşidi vardır.

Kırıklarda genel duygu ve bulgular

Kırık yerinde ve yakınında ağrı
Dokunmaya karşı hassasiyet
Şekil bozukluğu
Şişlik, morluk
Hareketsizlik ve kuvvetsizlik
Kırık kemiklerin birbirine sürtünme sesi
Kırıklarda genel tedavi kuralları

Eğer deride yara varsa üzerine steril bir pansuman ya da mendil koyup sarılır
Kırık içinde görülen kemik parçaları çıkarılmaya çalışılmamalıdır. Damar ve sinirleri yaralayarak kanamaya neden olabilirsiniz.
Kırık kısmın üzerine steril pansuman konulmalıdır. Ardından temiz bir bez simit şeklinde katlanarak, delik kısmı ortaya gelecek şekilde kırık kısma yerleştirilir. En üst kısmına kalın pamuk ya da sünger tabakası konularak sarılır.
Kırık olup olmadığı önce yaralının elbisesinin üzerinden hafifçe elle muayene edilerek saptamaya çalışılır
Önce sağlam tarafın elbise kolu çıkarılır, gerekirse elbise dikiş yerinden sökülür ya da kesilir.
Kırık bölge, elle sertçe muayene edilmemelidir. Kırık yeri oynatılmamalıdır. Ağrı şoka yol açabilir.
Kırık uçlarını hareketsiz hale getirmek için kırık yeri tespit edilmelidir. Kol ya da bacağın her iki yanına kalın karton ya da tahta konularak sargı bezi, eşarp, kıravat ya da kumaş parçaları ile sarılır
Tespit için kullanılan karton, tahta gibi gereçler, kırık yerini bir üst bir de alt tarafındaki eklemlerin ilerisine gelecek kadar uzunlukta olmalıdırlar. Bu araçlara atel adı verilir. Atellerin deriye gelen kısımları pamuk ve bezlerle beslenmelidir.
Şok durumuna göre önlem alınmalıdır
Kanama varsa bilinen önlemlerle kanama durdurulmalıdır
Kırık yerin üzerine havluya sarılı buz torbası konulur
Yaralıyı battaniye ile örtülür. Dinlendirilir
Yaralı kısım kalp seviyesinin yukarısına kaldırılır
Kırılan organ hangi durumda bulunduysa o durumda tespit edilir. Kırık yerine koyulmaya çalışılmamalıdır, gereksiz dokunmalardan kaçınmak gerekir.
Yaralı ambulansla ortopedi ve travmatoloji kliniğine götürülür
Omurga kırıklarında ilkyardım

Çoğu kez yüksek bir yerden düşme ya da trafik kazaları sonucu omurgada kırık ve bazen içinden geçen omurilikte değişik derecelerde yaralanmalar olabilir.

Yaralı muayene edilmeden, belinde ya da boynunda ağrı ve başka bir şikayeti olup olmadığı sorulmadan döndürülmemeli, ayağa kaldırılmaya çalışılmamalıdır

Kesin tanı bilinmedikçe belinde ağrısı olan böyle bir yaralıda kırığın da olabileceği unutulmamalıdır. Kırık olmadığı kesin olarak belirleninceye kadar kırık var gibi hareket edilmelidir

Eğer omurgada bir kırıktan şüpheleniliyorsa, yaralı yerinden kaldırılmadan altına genişçe bir tahta ya da kapı yerleştirilir

Baş ve boynun her iki yanına ayakkabılarını ve katlayarak elbiselerini koyarak boynun oynaması engellenir. Eğer kum torbası var sa o da kullanılabilir. Naylon torba içine kum ve toprak doldurularak da bir kum torbası yapılabilir

Yaralı omuzlar, havsala, uyluk, diz altı ve ayak bileğinin üzerinden geçecek şekilde geniş bezlerle tahtaya bağlanır. Böyle taşınır. Rçntgen çekilip kesinlikle kırık olmadığı saptanmadıkça ayağa kaldırılmamalıdır

Aksi durumda kendiliğinden iyi olabilecek bir omurga kırığı, yaralı kişinin kaba muayenesi, ayağa kaldırılması ya da uygun olmayan taşıma koşulları nedeniyle omurilik zedelenmesine neden olabilir. Bunun sonucu bacaklarda felç, halsizlik, idrarı ve büyük abdestini tutamama gibi çok önemli sonuçlar doğurabilir.

Yara varsa steril pansuman konulur
Şok durumuna göre önlem alınır
Ağrı dindirilir
Parmak kırıklarında ilkyardım

Kırık olan parmak altına, parmak genişliğinde bir tahta ya da hazır dar bir alüminyum şerit (atel) konularak sarılır. Gerekirse kırık parmak; yandaki sağlam parmağa flasterle ya da sargı bezi ile sarılarak tespit edilir.

Kırık bölge kalp seviyesinin üzerinde tutulur
Kırık yer üzerine buz konulur
Parmaktaki yüzük kesilerek çıkarılmalıdır
Yaralı hastaneye gönderilir
Ön kol kırıklarında ilkyardım

Kazanın olduğu yerde yaralının ceketi çıkarılmadan, kırık olan tarafın eli karşı omuza gelecek şekilde kol göğüs üzerine konularak göğse sarılır

Ön kol da üçgen sargı bezi ya da tülbent ile boyuna asılır

Eğer tespit için hazır gereçler (atel) ya da tahta, kalın karton varsa kol ya da ön kolun her iki yüzüne bunlar uygulanır. Hazırlanan bezlerle kırık yer, yukarıdan ve aşağıdan bağlanır

Kol göğüs üzerine koyularak başka bir eşarp ya da üçgen sargı ile sarılır

Ön kol da üçgen sargı, tülbent ya da eşarp ile boyuna asılır

Kırık yer üzerine buz koyulur, bilezik varsa çıkarılır

Kürek ve köprücük kemiği kırıklarında ilkyardım

Kırık tarafın koltuk altına ufak bir pamuk topağı ya da katı bir bez konulup, kol eşarp ya da tülbent ile boyuna asılır

Kırık yer üzerine buz koyulur

Yaralı oturur durumda ve ambulansla hastaneye gönderilir

Eğer üçgen sargı ya da eşarp yoksa yaralı el ceketin iki düğmesi arasından içeri sokularak aynı taraf ceket eteği yukarı kaldırılıp iğnelenebilir

Bir omuz üzerinden gelen sargı (katlanmış bir tülbent) karşı taraf koltuk altından geçirilip arkada bağlanır. Diğer sargı ile aynı işlem karşı tarafa yapılıp arkadan birbiri ile ve ilk sargının uçları ile düğüm edilir. Bunlar yapılırken omuzlar arkaya doğru çekilir

Bacak kırıklarında ilkyardım

Bacakta kırık varsa kaza yerinde yaralının pantolonu çıkarmaya çalışılmamalıdır

Eğer yara varsa pantolon dikiş yerinden sökülür ya da kesilir. Yara üzerine temiz mendil ya da pansuman koyularak, üzerinden sarılır. Böylece açık bir kırıkta yaradan mikropların girmesi önlenmiş ve kanamanın durması sağlanmış olunur

Eğer uzun tahta ya da kalın karton varsa uzun olan dışta ayak bileğinden bele kadar, kısa olan da iç tarafta ayak bileğinden kasığa gelecek şekilde bacağın her iki yanına yerleştirilir

Ayak bileği üzerinden diz altından ve üstünden gömlek parçası, eşarp, kravat ya da sargı bezi ile bağlanır

Eğer tespit için araç-gereç varsa içine katlanmış bez ya da pamuk konularak bacak yavaşça yerleştirilir, sonra üzerinden sarılır

Eğer tespit için herhangi bir araç-gereç yoksa kırık olan bacak sağlam bacağa sarılarak tespit edilir

Kırık yara üzerine havluya sarılı buz konulur

Yaralı sırt üstü yatar durumda ve sedye ile hastaneye gönderilir

Ayak ve ayak bileği kırıklarında ilkyardım

Kişinin ayağındaki yaraların üzerine temiz bir mendil ya da pansuman koyularak sarılır

Yaralının ayağı, yumuşak kare şeklindeki bir yastığın ortasına yerleştirilir

Yastığın kenarları önde birbirine yaklaştırılır, çengelli iğne ile tutturulur. Gerekiyorsa üzerinden sargı bezi ile sarılır

Yastık içine konulmadan önce havluya sarılı buz uygulanmalıdır

Kırık bölge kalp seviyesinin üzerinde tutulur

Not: Sivil Savunma Genel Müdürlüğü’nün sitesinden faydalanılmıştır.

Bilinç kaybında ilkyardım

Bilinç kaybı, beynin çalışmasındaki geçici bir duraklamadır. Hastada bilinç kaybı, hissizlik meydana geldiğinde, yaralıya bazı müdahalelerde bulunulmalıdır.

Yaralının temiz hava alması sağlanır

Solunum yollarının tıkanması önlenir

Solunum bozulmuş veya durmuşsa suni sonulunum yapılmalıdır

Yaralı sağa ya da sola tarafa yan yatırılır

Giysilerinin boyun , göğüs ve bel kısımları gevşetilir

Battaniyeye sarılır, sıcak uygulama yapılmamalıdır

Yiyecek ve sulu şeyler verilmemelidir

Hasta yalnız bırakılmamalıdır

Mümkün olan süratle tıbbi müdahaleye nakledilir
Not: Sivil Savunma Genel Müdürlüğü’nün sitesinden faydalanılmıştır.

Şok durumlarında ilkyardım

Kelime anlamı sarsılma demektir. Dolaşım sistemindeki kanın çeşitli nedenlerle azalması, hücrelere yeterli oksijenin gelmemesi sonucu ortaya çıkar.

Şoka girmiş yaralılar aşağıdaki belirtileri göstermektedirler:

Kaza yerinde sessiz, sakin, hiç hareket etmeyen bir yaralının bilinci yerinde olmayabilir.

Deri soğuktur ve soluktur,

Soğuk ve yapışkan bir terleme görülür,

Gözler göz çukuruna batmış şekilde sanki burnu sivrilmiş gibidir.

Nabız zayıftır ve hızlıdır.

Solunum hızlanmıştır.

Şok durumunda yapılması gerekenler

Yaralı uygun bir yere sırtüstü yatırılır

Etrafındaki kalabalık dağıtılır

Mümkün olduğu kadar az hareket ettirilmesi önemlidir

Beynin kan dolaşmasını ve çalışmasını kolaylaştırmak için başta kanama yoksa baş 150-300 aşağı getirilip, ayak ucu 30-40 cm kaldırılır

Yaralının yakası, kemeri, gömleği gevşetilir

Solunum yolu tıkanıklığı varsa giderilir

Gerekirse yapay solunum ve kalp masajı yapılır

Kanaması varsa kanamayı durduracak önlem alınır

Kırık varsa atel ile tespit edilir

Yaralı soluk almakta güçlük çekiyorsa baş ve göğüs kısmı hafifçe yükseltilir

Yaralı battaniye ile örtülür

Yaralının bilinci yerinde değilse yiyecek ve içecek kesinlikle verilmez

İhtiyaç durumunda dudakları ve dili birkaç damla su ile ıslatılabilir
Not: Sivil Savunma Genel Müdürlüğü’nün sitesinden faydalanılmıştır.

Elektrik çarpmasında ilkyardım

Elektrik çarpması sonucunda kas krampları, kırıklar, sinir felci, solunum merkezinin felci, solunum ve kalbin durması gerçekleşebilir.

Kazazedeye müdahale ederken şunlara dikkat edilmelidir:

Kesinlikle kendinizi tehlikeye atmayınız

Elektrik fişi size yakınsa çekiniz

Sigortayı çıkarınız

Kuru tahta, sopa, ip, deri kemer ya da kuru gazete tomarı ile yaralının elektrik teli ile olan ilişkisini kesiniz

Varsa yanık tedavisi uygulayınız

Bilinçsiz ve soluk alamıyorsa ağızdan ağıza yapay solunum yapınız

Bilinçsiz fakat soluk alıyorsa, şok durumunu önleyiniz, ayaklarını yukarı kaldırınız. Nabız alınamıyorsa kalp masajı yapınız

Bilinçli ve soluk alıyorsa, sakin olarak dinlendiriniz. Kendisine gelince ambulansla hastahaneye gönderiniz

Not: Sivil Savunma Genel Müdürlüğü’nün sitesinden faydalanılmıştır.

Boğulmalarda ilkyardım

Yaşam için gerekli temiz havanın alınıp kirli hava olarak geri atılmasına solunum, çeşitli nedenlerle solunum durması haline de boğulma denir.

Boğulma aşağıdaki durumlarda gerçekleşebilir:

-Solunum yolu; bilinçsiz olarak dilin arkaya gitmesi, başın öne doğru bükülmesi, yabancı cisim, takma diş, ağızda biriken kanın solunum yolunu kapatması veya solunum yollarının yaralanması, ses tellerinin şişmesi gibi nedenlerle tıkanabilir.
-Çeşitli zehirli gazlar, kafa yaralanmaları gibi nedenlerle santral sinir sisteminin çalışmasının yavaşlaması, suda boğulma ve iple boğulmalar v.b. nedenlerle solunum yavaşlayabilir veya durabilir.
-Kalp durması, şok durumu, elektrik çarpması, karbonmonoksit zehirlenmesi nedeniyle de solunum durabilir.
-Göğüs duvarının delici cisimlerle yaralanmaları sonucu da boğulma olabilir.

Boğulma belirtileri, boğulmanın derece ve şiddetine göre ikiye ayrılırlar.

a. İlk Safhada Görülenler
-Baş dönmesi ve halsizlik,
-Nefes darlığı, -Nabız sayısının artması,
-Kısmi bilinç kaybı, -Boyun damarlarında şişme,
-Yanak ve dudaklarda morarma ile birlikte yüzde kızarma, kan toplanması.

b. Sonraki Safhada Görülenler
-Dudaklar, burun, kulaklar ve ayak parmakları mavimtırak gridir.
-Solunum kesik kesiktir veya hiç yoktur.
-Nabız yavaş ve düzensizdir.
-Tam bilinç kaybı vardır.

Boğulma anında ne yapılmalıdır?
-Boğulmaya neden olan etken ortadan kaldırılır. (yabancı cisim, ağızda takma diş, sakız v.b)-Boyun, çene yere dik olacak şekilde, arkaya bükülür. Çene açılır, dil öne çekilir.
-Ağızdan ağıza yapay solunum yapılır. Solunum yollarının açılması ilk üç dakika içinde yapılmalıdır, beyin daha fazla oksijensizliğe dayanamaz.

Suda Boğulmada İlkyardım

-Suda boğulma tehlikesi geçiren kişi karaya çıkarılıp, sırt üstü yatırılır
-Yakası ve kemeri gevşetilir
-Takma dişi çıkarılır
-Ağzının içindeki yabancı cisimler temizlenir. Ağızdan ağıza yapay solunum yapılır. Soluk verdiği zaman kişinin başı yana çevrilmelidir. Bu hareket 5-6 kez tekrarlanır. Böylece; fazla su köpürerek dışarı çıktığı gibi kişiye yeterli solunum da yapılmış olunur
-Daha sonra ıslak giysiler çıkarılıp, yaralı battaniyeye sarılır
-Yutulan suyun çıkartılması için iki el ile yaralının karnı altından tutularak gövdesi yukarı kaldırılır. Bu suretle hava yolundaki suların boşalmasına yardım edilmiş olunur

Ağızdan ağıza suni teneffüs metodu

-Kişi düz bir yere sırtüstü yatırılır
-Çenesi yukarı gelecek şekilde başı geriye çekilerek solunum yolları açılır
-Ağız çevresi temizlenir
-Çeneye bastırılarak ağzın açılması sağlanır, diğer el ile burun delikleri kapatılır
-Derin nefes alınıp ağızdan ağıza dakikada 12-15 defa üflenir
-Göğüs kafesinin yükselip, yükselmediği kontrol edilir
-Solunum normale dönünceye kadar veya yaralı hastaneye ulaştırılıncaya kadar işleme devam edilir

Not: Sivil Savunma Genel Müdürlüğü’nün sitesinden faydalanılmıştır.

Sonraki Sayfa »