Dr. Hasan İnsel

Halk arasında hazımsızlık diye adlandırılır ve sık görüldüğü için pek de önemsenmez. Dispepsi, kendi başına bir hastalık olmaktan çok, genellikle altta yatan bir sorunun belirtisidir.

Dispepsi belirtileri
* Mide yanması
* Karın ağrısı
* Şişkinlik
* Geğirme ve gaz
* Bulantı ve kusma
* Ağızda acımsı veya asitli tat

Bu belirtiler stresli zamanlarda artabilir. Dispepsiyle birlikte göğüs alt bölgesinde bir yanma şikayeti de oldukça sık görülmektedir. Kadın ve erkeklerde her yaş grubunda görülebilir. Aşırı alkol kullanımı, aspirin gibi mideyi tahriş eden ilaçlar, sindirim kanalında ülser gibi bozukluklar ve endişe hali ya da depresyon gibi duygusal sorunlar riski artıran faktörlerdir.

Hastalığın sebepleri
Hastalıklar:
* Ülser
* Gastro-özofageal reflü (GERD) (asitli mide içeriğinin yemek borusuna geçmesi)
* Mide hastalıkları (gastritten, ciddi hastalıklara kadar her türlü mide hastalığı)
* Gastroparezi (midenin normal boşalmaması durumu)
* Mide enfeksiyonları
* İritabl bağırsak sendromu
* Kronik pankreatit
* Tiroid hastalığı
* Hamilelik
* Sindirim sistemi hastalıkları

İLAÇLAR:
* Aspirin ve ağrı kesiciler
* Östrojen  hormonu ve  doğum kontrol hapları
* Kortizon
* Bazı antibiyotikler
* Tiroid ilaçları

YAŞAM TARZI:
* Bir oturuşta çok fazla, hızlı ve yağlı yemek
* Fazla alkol alımı
* Sigara
* Stres ve yorgunluk
* Mide asidi fazlalığı
* Yemek yerken aşırı hava yutulması

Nasıl tanı konur?
Dispepsi şikayetleriniz varsa daha ciddi bir durumun varlığını ekarte etmek için mutlaka doktorunuza gidin. Çünkü dispepsi geniş bir kavramdır, altında çeşitli hastalıklar gizlenebilir. Doktorunuz altta yatan başka hastalıkları araştıracaktır. Bu amaçla birçok kan testi yapabilir, görüntüleme tetkikleri isteyebilir. Yemek borusunu, mideyi ve bağırsakları daha iyi incelemek için endoskopi isteyebilir. Dispepsi bir hastalıktan çok bir semptom olduğundan, tedavisi genellikle altta yatan nedene bağlıdır.
Dispepsi şikayetleri çoğu kez birkaç saat içinde kendiliğinden düzelir ve çoğu hasta doktora başvurmaz. Özellikle 40 yaşın üzerindeki dispepsi yakınmalarının ciddiye alınması gerekir. Araştırmalar sonucu altında başka bir hastalık bulunmazsa aşağıdaki öneriler şikayetlerin giderilmesinde yardımcı olabilir. 

Bu önlemlerle dispepside düzelme olmadığında, doktorunuz semptomları hafifletmek için ilaç yazabilir. Dispepsiye neden olan        yemekleri saptamak için bir yemek günlüğü tutulması da çok faydalı olacaktır. İnsanlar yazdıklarını sonradan incelerken bir anda      yedikleri sırada fark etmedikleri önemli ipuçlarını görebiliyorlar.
Bazen kalp krizleri de dispepsiye benzeyen belirtilere yol açabilir. Bu şikayetler aniden başladıysa ve sizin için olağan dışıysa ve ayrıca nefes darlığı, terleme veya çeneye, boyuna, kola yayılan ağrıyla birlikteyse derhal tıbbi yardım istenmelidir.

* Bir oturuşta çok fazla yemek yemeyin.
* Baharatlı yemeklerden kaçının.
* Turunçgiller ve domates gibi yüksek miktarda asit içeren gıdaları tüketmeyin.
* Sigarayı bırakın.
* Alkollü içeceklerden uzak durun.
* Kafeinli ve gazlı içecekleri tüketmeyin.
* Karnınızı sıkan dar giysilerden kaçının. Bunlar mideye baskı yaparak içindekilerin yemek borusuna geçmesine neden olur.
* Yedikten hemen sonra yatmayın veya uzanmayın.
* Son yediğiniz yemekle yatma saatiniz arasında 2-3 saat olsun.
* Yatağın baş ucu ayak ucundan en az 15 cm. yüksekte olsun. (Yüksek yastık değil, yatağın başucunu altına kitap gibi bir şeyler koyarak yükseltin veya özel reflü yastıkları kullanın) Böylece yatarken yediklerinizin yemek borusu yerine, bağırsaklara doğru akışı sağlanır.

TÜRK Mikrobiyoloji Cemiyeti - Grip Çalışma Grubu ve Avrupa klinik Mikrobiyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları Derneği (ESCMID) ortaklaşa olarak ‘grip’ konulu eğitim toplantısında, grip vakalarına karşı korunma yolları ve aşılanmanın önemi anlatıldı.

Sultanahmet Armada Oteli’nde düzenelen toplantıda, yaklaşan kış aylarıyla grip vakalarının artabileceği belirtilerek, alınmasın gereken önlemler, tedavi sürecinde gelinen son noktalar konuşuldu. Toplantıda Eskişehir Osmangazi Üniversitesinden Prof. Dr. Gaye Usluer, İstanbul Üniversitesi, İstanbul Tıp Fakültesi’nden Prof. Dr. İlhan Satman ile Prof. Dr. Selim Badur, Sağlık Bakanlığı’ndan Dr. Bahadır Sucaklı ve Fransa Grip izleme Ağı temsilcisi olarak da Dr. Jean Marie Cohen konuşmacı oldu. 

Gribin öldürücü olmadığı fakat sonraki aşamalarında farklı hastalıklarla reaksiyon gösterebileceğinin anlatıldığı toplantıda en büyük risk grubunda diyabetli hastaların olduğu anlatıldı. 65 yaş üstü insanlarda, çocuklarda, kronik hastalığı olan kişilerde gribin risk unsuru oluşturduğunu anlatan Prof. Dr. Gaye Usluer, aşı ile korunmanın gerekli olduğunu anlattı. Aşı yaptırarak iş gücü kaybının yüzde 82 oranında azaltılacağına da dikkat çekilen konferansta, iş gücü kaybının da ekonomiyi olumsuz etkileyeceği söylendi. Türkiye’de aşılanma oranının yüzde 10 olduğunu belirten konuşmacılar, risk grubundaki kşilerin aşı yaptırmaları gerektiğini vurguladı.
Grip aşısının içerisinde zararlı maddelerin olabileceği bilgilerinin ise bilimsel bir dayanağı olmadığını anlatan Prof. Dr Selim Badur, daha güçlü ve geliştirilmiş grip aşılarının geliştirildiğini söyledi.

AT GRİBİ GELEBİLİR
Hastalıkların başına konan hayvan isimleri konusunda da açıklama yapan Prof. Dr. Selim Badur, halk arasında dillenen “tavşan gribi”’nin gelmeyeceğini ama “at gribi”’nin gelebileceğini söyledi. Selim Badur; “H9 N7, H9 N2 gibi atlarda görülen bir at gribinin insana bulaşma riskinden bahsedilmekte. Çok küçük sayıda olgular var. Eğer bu süratle yayılırsa 2015 yılında biz at gribi de elde ederiz” dedi.

SAĞLIĞA POLİTİKA KARIŞMAMALIBir gazetecinin H1 N1 vürüsüyle ilgili olarak Sağlık Bakanı Recep Akdağ ve Başbakan Recep Tayyip Erdoğan’ın girdiği aşı polemiğini hatırlatarak, bu yöndeki haberlerin toplumun aşı yaptırmaya bakışını nasıl değiştirdiğini sorması üzerine konuşan Selim Badur, “Sağlık Bakanı, Başbakanın çelişkili yaklaşımları, aşıyı uygulanmasını ve aşının uygulanmasını yanlış etkileyebilir. Sayın Başbakan’ın sağlık konusundaki iddiasının, yaklaşımının ciddiye alınıp önemsenmesini, örneğin bu masadaki Sayın Gaye Usluer’in söyleminden daha önemli sayılmasını benim anlamam mümkün değil” dedi.
Prof. Dr. Gaye Usluer de aynı şekilde düşündüğünü, bu işe politika karıştırılmaması gerektiğini belirterek, “Belki basın için çok renkli haberler oluyor ama arada etkilenen 70 milyon kişi var. Aşılanmayan kişiler etkileniyor. Yani 600 küsür kişi öldü. Ölen kişi yakınımız da olabilirdi. Eğer aşılansalardı bu kişiler ölmeyecekti. Her hekim olan konuşamaz, her Sağlık Bakanı olan konuşamaz. Herkes uzmanlık alanıyla ilgili konuşmalıdır” diye konuştu.

 İngiliz Daily Mail gazetesinin haberine göre, ABD’nin güneyinde yetiştirilen siyah pirinçten alınan lif örneklerini analiz eden bir grup bilim
 adamı, ürüne rengini veren ve hücre yenileme, yani antioksidan özelliği kazandıran antosiyaninler açısından çok zengin olduğunu gözlemledi.

Louisiana Devlet Üniversitesi tarafından yürütülen araştırmanın ekibindeki Doktor Zhimin Xu, sadece bir kaşık siyah pirinç kepeğinde dahi bir kaşık yabanmersinindekinden daha az şeker ama daha çok antosiyanin bulunduğunu söyledi. Doktor Zhimin Xu, bir zamanlar anavatanı olan Çin’de hükümdarların sofrasını süsleyen ve daha yeni yeni dünyadaki kullanımı yaygınlaşmaya başlayan siyah pirincin içerdiği lifler ve E vitamini açısından da zengin olduğunu belirtti.

Bilim adamları, bu ürünün, içerdiği zararlı molekülleri temizleyen antioksidanlar sayesinde damarların korunmasına yadımcı olabileceğinin ve kansere yol açan DNA bozulmasını önleyebileceğinin altını çizdi.

Kokusu Meksika sınırından dünyanın her tarafına yayılan ve gıdadan kozmetiğe pek çok alanda kullanılan hoş kokulu vanilya, aromasıyla olduğu kadar lezzetiyle de damaklarda cezbedici bir etki yaratıyor.

Anavatanı Meksika, Madagaskar, Cava ve Antiller olan vanilya, konu tatlı olunca şüphesiz vazgeçilmezler arasında yerini alıyor. İçine katıldığı tüm lezzetlere kattığı aromasıyla bizleri peşinden sürükleyen vanilya, vanilya bitkisinin yeşil halde toplanıp, suda haşlandıktan sonra kurutulan meyvelerinden elde ediliyor. Özel kokulu bir vanilya ise ancak fermentatif bir kurutma sonucunda meydana geliyor. Evlerimizde kullandığımız paket içindeki toz vanilya aslında doğal vanilya değil. Marketlerde paketler halinde satılan vanilyalar, bazı işlemlerden geçtikten sonra mutfaklarımıza geliyor. Genellikle de, puding, çikolata, dondurma, bazı tatlı hamur işleri, şekerleme, kahve, kakao, kola, likör gibi ürünlere tat vermek için tercih ediliyor.

Vanilya, ticari olarak en çok Meksika kökenli vanilya orkidesinden elde ediliyor. Dünyada en çok vanilya üretilen yer ise Madagaskar. 16’ncı yüzyılda İspanyol ve Portekiz kaşiflerle denizciler vanilyayı Meksika’dan alıp Afrika ve Asya’ya getirmişler. 19’uncu yüzyıl ortalarına kadar Meksika vanilya üretiminde lider ülkeyken şimdilerde Madagaskar bu şanı elinden aldı. Günümüzde kullanılan üç ana vanilya çeşidi bulunuyor; Bourbon-Madagaskar (ince ve tatlı), Mexican (kalın ve baskın aromalı) ve Tahitian (en kalın ama en az aromalı). Hazırlayacağınız tatlılarda vanilya tadını, vanilya özütü ekleyerek veya vanilya çekirdeklerini hazırlanan karışıma pişirmeden önce ilave ederek elde edebilirsiniz. Kullanım miktarına bağlı olarak gıdalara kahverengi veya sarı renk verir.

Vanilya ve… 

Gıdalarda vanilyanın aroma verme özelliğinden başka kullanımları da vardır.

Asit giderici: Ananasın üzerine, turunçgillere, meyve salatalarına birkaç damla vanilya özütü eklendiğinde ekşiliğini yumuşatır ve ekstra bir tat katar. Domates soslarına eklendiğinde ise asit oranı etkisiz hale gelir.

Emülsiyonlaştırıcı: Yumurta içeren hamur karışımlarına, pankek ve waffle hamurlarına veya krema soslarına vanilya özütü eklendiğinde pürüzsüz karışım elde edilir.

Tatlandırıcı: Yeni ve özgün lezzetli tatlar oluşturmak için, mevsimlik, tadı olmayan meyvelere veya diğer tadı az gıdalara vanilya tozu eklenir.

İlave tatlandırıcı: Deniz ürünleri, kümes hayvanları eti ve kırmızı et için pişirme işlemleri sırasında vanilya özütü ilave ederseniz farklı bir tat elde edebibirsiniz. Kozmetik endüstrisinde ise vanilya, parfüm yapımında, vücut kremlerinde, losyonlarda ve duş jellerinde kullanılıyor.

Vanilyanın faydaları

Mide ve sinir sistemi üzerinde uyarıcı etkilere sahiptir. Hazmı kolaylaştırır. Vücudu kuvvetlendirir, ateş düşürür.

Afrodizyak özelliği vardır. Sinir bozukluğunu giderir.

Bronşları temizler ve öksürük söktürür. 

Ruh bunalımını dindirici etkisi vardır.